Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order

हुत्वाऽहुतिं तव क्रूर ह्यपः स्प्रक्ष्यन्ति कर्मसु / इहैव वत्स्यसि तथा दिवं हित्वा युगक्षयात्

hutvā'hutiṃ tava krūra hyapaḥ sprakṣyanti karmasu / ihaiva vatsyasi tathā divaṃ hitvā yugakṣayāt

اے سنگدل! تیری آہوتی دینے پر کرموں میں پانی اسے چھوئے گا؛ اور یُگ کے خاتمے تک تو سُورگ چھوڑ کر یہیں رہے گا۔

हुत्वाhaving offered
हुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having offered’
आहुतिम्oblation
आहुतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
क्रूरO cruel one
क्रूर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (causal/emphatic)
अपःwaters
अपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपः), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स्प्रक्ष्यन्तिwill touch
स्प्रक्ष्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
कर्मसुin rites/acts
कर्मसु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (restrictive particle)
वत्स्यसिyou will dwell/remain
वत्स्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हित्वाhaving left
हित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having abandoned’
युगक्षयात्from (the time of) the end of the age
युगक्षयात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + क्षय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (युगस्य क्षयः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause/time)