Shloka 27
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
तस्मादेते हि पितर आर्तवा इति नः श्रुतम् / मन्वन्तरेष्विह त्वेते स्थिताः कालभिमानिनः
Transliteration
tasmādete hi pitara ārtavā iti naḥ śrutam / manvantareṣviha tvete sthitāḥ kālabhimāninaḥ
Translation
اسی لیے ہم نے سنا ہے کہ یہ پِتر ‘آرتَو’ کہلاتے ہیں؛ یہ منونتروں میں یہاں قائم رہ کر زمانے (کال) کے ادھِشٹھاتا ہونے کا ابھیمان رکھتے ہیں۔
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान/from/therefore)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
पितरःPitṛs/ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
आर्तवाःseasonal ones
आर्तवाः:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इतिthus (as)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative marker)
नःof us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
श्रुतम्has been heard
श्रुतम्:
Kriya (क्रिया/impersonal predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृत्) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle) प्रयोगः; अर्थः ‘heard/has been heard’
मन्वन्तरेषुin the Manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/in)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (adversative/emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
स्थिताःare stationed/abide
स्थिताः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
कालाभिमानिनःthose identifying with Time
कालाभिमानिनः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootकाल + अभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘time’ + ‘self-identifying/proud’)