Shloka 134
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
वायुः प्रजापतिर्भूतो लोकात्मा प्रपितामहः / अहोरात्रकरस्तस्मात्स वायुरनुवत्सरः
Transliteration
vāyuḥ prajāpatirbhūto lokātmā prapitāmahaḥ / ahorātrakarastasmātsa vāyuranuvatsaraḥ
Translation
وایو ہی پرجاپتی بن کر لوک آتما، پرپِتامہ ہے؛ وہی دن رات کا کرنے والا ہے، اسی لیے وہ وایو ‘انوَتسر’ کہلاتا ہے۔
Word by Word
vāyuḥVāyu (wind)
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prajāpatiḥlord of creatures (Prajāpati)
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā + pati (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
bhūtaḥbecome/being
bhūtaḥ:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
loka-ātmāsoul of the world
loka-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka + ātman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prapitāmahaḥgreat-grandfather/primeval ancestor
prapitāmahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprapitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
aho-rātra-karaḥmaker of day and night
aho-rātra-karaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootahas + rātra + kara (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (ahas+rātra) + तत्पुरुष (kara); पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-रूपेण अव्ययप्रयोग (ablatival adverb)
saḥhe/that (one)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
anuvatsaraḥthe year (cycle)
anuvatsaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanuvatsara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)