Shloka 9
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह / तृतीयं देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः
Transliteration
kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ pratyuvāca ha / tṛtīyaṃ dehi me nāma ityuktaḥ so 'bravītpunaḥ
Translation
برہما نے روتے ہوئے اس سے کہا—“کیوں روتا ہے؟” وہ پھر بولا—“مجھے تیسرا نام دیجیے۔”
Word by Word
किम्why/what
किम्:
हेतु/प्रश्न
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative used adverbially
रोदिषिyou cry
रोदिषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
तम्him
तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुदन्तम्crying
रुदन्तम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्युवाचreplied to
प्रत्युवाच:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रति-उप-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हindeed/just
ह:
वाक्य-निपात
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/metrical filler)
तृतीयम्third
तृतीयम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ordinal adjective qualifying ‘नाम’
देहिgive
देहि:
क्रिया (आज्ञार्थ)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me / my
मे:
सम्प्रदान-सम्बन्ध/स्वामित्व
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; enclitic
नामa name
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
उक्तःhaving been told
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रिया-विशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय