Shloka 57
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्
Transliteration
tāvatkālaṃ smṛto vipra ugro devastu dīkṣitaḥ / tasmānnemaṃ parivadennāślīlaṃ cāsya kīrttayet
Translation
اس مدت تک وہ وِپر ‘اُگْر دیو’ دیکشت سمجھا جائے؛ لہٰذا نہ اس کی بدگوئی کرے اور نہ اس کے بارے میں فحش بات بیان کرے۔
Word by Word
तावत्कालम्for that duration
तावत्कालम्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootतावत् + काल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (तावत्-कालम् = for that time), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; adverbial duration
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘remembered/considered’
विप्रःa brahmin
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
उग्रःfierce
उग्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; adjective to ‘देवः’
देवःthe deity
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
दीक्षितःinitiated
दीक्षितः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootदीक्षित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicate adjective
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative (5th/पञ्चमी), Singular; ‘therefore/from that’
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
इमम्this (person)
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
परिवदेत्should revile/slander
परिवदेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + वद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; injunction
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अश्लीलम्indecency/obscenity
अश्लीलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअश्लील (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of ‘कीर्त्तयेत्’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular; Masculine/Neuter
कीर्त्तयेत्should mention/proclaim
कीर्त्तयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद