Shloka 26
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्
Transliteration
udyansa tiṣṭhate ṛkṣu madhyāhne ca yajuḥṣvatha / sāmasvathāparāhṇe tu rudraḥ saṃviśati kramāt
Translation
طلوع کے وقت وہ رِگ وید میں قائم رہتا ہے، دوپہر میں یجُر وید میں؛ اور سہ پہر میں سام وید میں رُدر بتدریج داخل ہوتا ہے۔
Word by Word
उद्यन्rising
उद्यन्:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootउद्यत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle ‘rising’
तिष्ठतेstands/remains
तिष्ठते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
ऋक्षुin the Ṛk (hymns)
ऋक्षु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऋक् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यजुःषुin the Yajus (formulas)
यजुःषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/क्रम (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/क्रमसूचक अव्यय (then/thereupon)
सामसुin the Sāman (chants)
सामसु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/क्रम (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/क्रमसूचक अव्यय (then)
अपराह्णेin the afternoon
अपराह्णे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअपराह्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
संविशतिenters/settles in
संविशति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसम्+विश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
क्रमात्in order, successively
क्रमात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th) एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः—‘क्रमेण’ (ablative used adverbially)