Shloka 18
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
लब्ध्वा नामानि चैतानि ब्रह्माणं नीललोहितः / प्रोवाच नाम्नामेतेषां स्थानानि प्रदिशेति ह
Transliteration
labdhvā nāmāni caitāni brahmāṇaṃ nīlalohitaḥ / provāca nāmnāmeteṣāṃ sthānāni pradiśeti ha
Translation
یہ نام پا کر نیللوہت نے برہما سے کہا: “ان ناموں کے مقاماتِ اقامت بھی بتائیے۔”
Word by Word
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), “having obtained”
नामानिnames
नामानि:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
वाक्यसम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतानिthese
एतानि:
कर्म-विशेषण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ‘names’)
ब्रह्माणम्to Brahmā
ब्रह्माणम्:
सम्प्रदान/प्रति (प्रति-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नीललोहितःNīlalohita (the blue-and-red one)
नीललोहितः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक) + लोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (नीलश्च लोहितश्च) नामरूपेण
प्रोवाचsaid/told
प्रोवाच:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) उपसर्ग: प्र-
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नाम्नाby the names
नाम्ना:
करण (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करणार्थे (by means of naming / as ‘names’)
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे, षष्ठी (6th case), बहुवचन
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रदिशassign/indicate
प्रदिश:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootदिश् (धातु) उपसर्ग: प्र-
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय
हindeed
ह:
वाक्यसम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)