Shloka 13
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्
Transliteration
paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ / kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt
Translation
“اے دیو، تم پشوؤں کے پتی (سردار) ہو”—یہ کہا گیا تو وہ پھر رو پڑا۔ اسے روتا دیکھ کر برہما نے پھر کہا، “کیوں روتے ہو؟”
Word by Word
paśūnāmof the beasts/creatures
paśūnām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpaśu (पशु प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
patiḥlord
patiḥ:
Pradhāna-nāma (प्राधान्येन नाम)
TypeNoun
Rootpati (पति प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; predicate nominative
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
uktaḥhaving been addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate to 'saḥ')
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (past passive participle/कर्मणि भूतकृदन्त), Puṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
arudatwept
arudat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
FormLaṅ (Imperfect/अनद्यतनभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (पुनः अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
kimwhy/what
kim:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; interrogative used adverbially
rodiṣido you weep
rodiṣi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
FormLaṭ (Present/वर्तमान), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यम), Ekavacana; parasmaipada
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
rudantamweeping
rudantam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु) + śatṛ (शतृ)
FormŚatṛ-present active participle (वर्तमानकर्तरि कृदन्त), Puṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; qualifies 'tam'
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (पुनर् अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
FormLaṅ (Imperfect/अनद्यतनभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada