Shloka 73
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
अलाभे ध्याननिष्ठानां भोजयेद्ब्रह्मचारिणम् / तदलाभे उदसीनं गूहस्थमपि भोजयेत्
Transliteration
alābhe dhyānaniṣṭhānāṃ bhojayedbrahmacāriṇam / tadalābhe udasīnaṃ gūhasthamapi bhojayet
Translation
اگر دھیان میں نِشٹھ برہماچاری نہ ملے تو برہماچاری کو کھانا کھلائے؛ اور اگر وہ بھی میسر نہ ہو تو بےرغبت گِرہستھ کو بھی کھانا کھلائے۔
Word by Word
अलाभेin (case of) non-attainment
अलाभे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
ध्यान-निष्ठानाम्of those devoted to meditation
ध्यान-निष्ठानाम्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक) + निष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine) समासान्त-पद, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) [भोजयति—णिच् causative]
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ब्रह्मचारिणम्a brahmacārin (celibate student)
ब्रह्मचारिणम्:
कर्म (Karman/Object)
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तत्-अलाभेin the non-attainment of that (i.e., if that is unavailable)
तत्-अलाभे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
उदासीनम्indifferent; neutral
उदासीनम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउदासीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
गृहस्थम्a householder
गृहस्थम्:
कर्म (Karman/Object)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अपिalso; even
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle/Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपेक्षा-अर्थ (also/even)
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) [भोजयति—णिच् causative]
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद