Shloka 16
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
देवान्सृजत ब्रह्मा मां यक्ष्यन्तीति च प्रभुः / तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः
Transliteration
devānsṛjata brahmā māṃ yakṣyantīti ca prabhuḥ / tamutsṛjya tadātmānamayajaṃste phalārthinaḥ
Translation
برہما نے دیوتاؤں کو پیدا کیا اور پروردگار نے سوچا—‘یہ مجھے یَجْن سے پوجیں گے’؛ مگر پھل کے خواہاں انہوں نے اُس ذاتِ حقیقی کو چھوڑ کر دوسروں کی پرستش کی۔
Word by Word
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Bahuvacana (बहुवचन)
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (सृज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama (प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
yakṣyantithey will sacrifice (to)
yakṣyanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyaj (यज् धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future) / future sense, Prathama (प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
itithus
iti:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात)
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रभु प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); apposition to ‘brahmā’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
utsṛjyahaving abandoned
utsṛjya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud-sṛj (उत्+सृज् धातु)
FormKtvā-anta absolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having abandoned/released’
tad-ātmānamhis own self
tad-ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad + ātman (तद् + आत्मन् प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘his own self’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
ayajanthey sacrificed
ayajan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyaj (यज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama (प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
phala-arthinaḥseeking results
phala-arthinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootphala + arthin (फल + अर्थिन् प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘desiring fruit’; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन); qualifying ‘te’