Shloka 71
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् / कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी
Transliteration
svāṃ ca dhātreyikāṃ tasmai bhūṣayitvā vyasarjayat / kakṣīvaccakṣuṣau tasyāṃ śūdrayonyāmṛṣirvaśī
Translation
اس نے اپنی دھاتریئیکا کو آراستہ کر کے اس کے پاس روانہ کیا۔ اسی شودر یَونی میں قابو یافتہ رِشی نے ککشیوتچ اور چکشُش—دو بیٹے پیدا کیے۔
Word by Word
स्वाम्his own (female)
स्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
धात्रेयिकाम्(a woman) of Dhatri’s line / Dhātreyikā
धात्रेयिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधात्रेयिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
भूषयित्वाhaving adorned
भूषयित्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having adorned’
व्यसर्जयत्sent away / dismissed
व्यसर्जयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि-
कक्षीवत्Kakṣīvat
कक्षीवत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकक्षीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
चक्षुषौ(the two) Cakṣuṣa-s
चक्षुषौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्षुष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (dual)
तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
शूद्रयोन्याम्in a Śūdra womb/birth
शूद्रयोन्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशूद्र-योनि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शूद्रस्य योनि:
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वशीself-controlled
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण