Shloka 65
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा / तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्
Transliteration
uhyamānaḥ samudrastu saptāhaṃ śrotasā tadā / taṃ sastrīko balirnāma rājā dharmārthatattvavit
Translation
تب وہ سمندر کے بہاؤ میں سات دن تک بہتا رہا۔ اسے بیوی سمیت ‘بلی’ نامی بادشاہ نے—جو دھرم و ارتھ کے بھید جانتا تھا—پالیا۔
Word by Word
उह्यमानःbeing carried (along)
उह्यमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवह्/ऊह् (धातु; passive formation)
Formवर्तमान-कर्मणि कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (being carried along)
समुद्रःthe sea
समुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/पक्षान्तरे-अव्यय (particle: but/indeed)
सप्ताहम्for a week
सप्ताहम्:
Kāla (काल)
TypeNoun
Rootसप्ताह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कालावधि (duration of time)
श्रोतसाby the current/stream
श्रोतसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootश्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
स-स्त्रीकःtogether with (his) wife
स-स्त्रीकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ) + स्त्रीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभावः—‘स्त्रिया सह’ (accompanied by wife)
बलिःBali
बलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable used to indicate name: ‘by name’)
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धर्म-अर्थ-तत्त्व-वित्knower of the principles of dharma and artha
धर्म-अर्थ-तत्त्व-वित्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘धर्मस्य अर्थस्य तत्त्वस्य च वित्’ (knower of the truth of dharma and artha)