Shloka 63
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः / सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत
Transliteration
tenāsi tvaṃ parityakto durācāro 'si me mataḥ / sūta uvāca karmaṇyasmiṃstataḥ krūre tasya buddhirajāyata
Translation
اسی لیے تو ترک کیا گیا؛ میرے نزدیک تو بدکردار ہے۔ سوت نے کہا—اس سفّاک عمل کے بعد اس کے دل میں ایک تدبیر پیدا ہوئی۔
Word by Word
तेनtherefore, by that (reason)
तेन:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कारण/हेतु-प्रयोगे
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
परित्यक्तःabandoned, cast off
परित्यक्तः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + त्यज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate participle)
दुराचारःa wrongdoer, of bad conduct
दुराचारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुराचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ इति विशेषण/उपपद
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
मेof me, to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
मतःconsidered (as)
मतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(त्वम्) मतः’ = ‘considered’
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता (speaker)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्मणिin the act/deed
कर्मणि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘कर्मणि’ इति विशेषणम्
ततःthen
ततः:
Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), क्रम/अनन्तरार्थे (then, thereafter)
क्रूरेcruel (act)
क्रूरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘कर्मणि’ इति विशेषणम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
बुद्धिःunderstanding, thought
बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अजायतarose, was born
अजायत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन