Shloka 26
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः
Transliteration
jāto manuṣyayonyāṃ vai kṣīṇe vaṃśe prajepsayā / mahāyogī sa tu balirbaddho yaḥ sa mahāmanāḥ
Translation
جب نسل کمزور ہو گئی تو رعایا کی خواہش سے وہ انسانی یَونی میں پیدا ہوا؛ وہی مہایوگی بَلی، جو باندھا گیا تھا، عظیم دل والا ہے۔
Word by Word
जातःborn
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त; √जन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — past passive participle used adjectivally
मनुष्य-योन्याम्in a human womb/birth
मनुष्य-योन्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनुष्यस्य योनि)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
क्षीणेwhen (it was) diminished
क्षीणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त; √क्षि/√क्षी धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘when diminished’
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रजा-ईप्सयाwith desire for offspring/subjects
प्रजा-ईप्सया:
Hetu (हेतु/निमित्त)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + ईप्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रजायाः ईप्सा)
महायोगीthe great yogi
महायोगी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् योगी)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), contrast
बलिःBali
बलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम
बद्धःbound
बद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त; √बन्ध् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (correlative)
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (महान् मनः यस्य)