Shloka 124
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः
Transliteration
sa vai praṇatasāmanto bhaviṣyeṇa pravarttitaḥ / trayoviṃśatsamā rājā bhavitā sa narottamaḥ
Translation
وہ آئندہ زمانے میں جھکے ہوئے سامنتوں کے سہارے قائم ہوگا؛ وہ نروتم بادشاہ تئیس برس تک حکومت کرے گا۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle: indeed)
प्रणतसामन्तः(one) with submissive vassals
प्रणतसामन्तः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रणत + सामन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारय (praṇata-sāmanta: ‘subordinate chiefs who are bowed’ / ‘having bowed vassals’)
भविष्येणby the future (time)
भविष्येण:
Karana (करण/Instrumental)
TypeNoun
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
प्रवर्त्तितःset in motion/established
प्रवर्त्तितः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र-वृत् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
त्रयोविंशत्twenty-three
त्रयोविंशत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोविंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण (numeral: twenty-three), अव्ययवत्/अविकारी
समाःyears
समाः:
Adhikarana (अधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘years’
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भविताwill be
भविता:
Kriya (क्रिया/Periphrastic future predicate)
TypeNoun
Rootभू (धातु) + तृ (कृत् प्रत्यय)
Formभवितृ (future agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
नरोत्तमःbest of men
नरोत्तमः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (best of men)