Shloka 1
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde viṣṇumāhātmyavarṇanaṃ nāma trisaptatitamo 'dhyāyaḥ // 73// sūta uvāca turvasostu suto vahnirvahnergobhānurātmajaḥ / gobhānostu suto vīra strisānurapājitaḥ
Translation
یوں شری برہمانڈ مہاپُران میں، وایو کے بیان کردہ درمیانی حصّے کے تیسرے اُپودھّات پاد میں ‘وشنو ماہاتمیہ ورنن’ نام تیہترویں ادھیائے۔ سوت نے کہا—تُروَسو کا بیٹا وَہنی؛ وَہنی سے گوبھانو پیدا ہوا؛ اور گوبھانو کا بہادر بیٹا سترِسانو (اپاجیت) تھا۔
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसूचना)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/thus)
śrī-brahmāṇḍein the Śrī Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; समासः—कर्मधारय (śrī + brahmāṇḍa)
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (mahā + purāṇa)
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; √vac (धातु) + kta)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); तत्पुरुष (vāyu + prokta)
madhyama-bhāgein the middle section
madhyama-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhyama-bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (madhyama + bhāga)
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)
upoddhāta-pādein the introductory quarter/section
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (upoddhāta + pāda)
viṣṇu-māhātmya-varṇanamthe description of Viṣṇu’s greatness
viṣṇu-māhātmya-varṇanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣṇu-māhātmya-varṇana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (viṣṇu + māhātmya + varṇana)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, नामनिर्देशक (as called/namely)
trisaptatitamaḥseventy-third
trisaptatitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottrisaptati-tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु (tri + saptati = 73) + तम (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
turvasoḥof Turvasu
turvasoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootturvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/षष्ठी), एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vahniḥVahni
vahniḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vahneḥof Vahni
vahneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
gobhānuḥGobhānu
gobhānuḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootgobhānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ātmajaḥson
ātmajaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gobhānoḥof Gobhānu
gobhānoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgobhānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधानसूचक
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
trisānuḥTrisānu
trisānuḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Roottri-sānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु (tri + sānu)
apājitaḥApājita
apājitaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootapājita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन