Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 114

Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment

विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानुषानेव सर्वशः / कृत्वा बीजावशेषां तु महीं क्रूरेण कर्मणा

vinighnansarvabhūtāni mānuṣāneva sarvaśaḥ / kṛtvā bījāvaśeṣāṃ tu mahīṃ krūreṇa karmaṇā

وہ تمام جانداروں کو، خصوصاً انسانوں کو، ہر طرف ہلاک کرتا ہوا؛ اپنے سفّاک عمل سے زمین کو محض بیج کے برابر باقی چھوڑ دیتا ہے۔

vinighnanslaying
vinighnan:
Karta (कर्ता/agent)
TypeVerb
Rootvi-√han (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/वर्तमान कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
sarva-bhūtāniall beings
sarva-bhūtāni:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); कर्मधारय ‘all beings’
mānuṣānhumans
mānuṣān:
Karma (कर्म/object; apposition)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
evaonly/indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), restrictive particle (अवधारण)
sarvaśaḥentirely, in every way
sarvaśaḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśas (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriya (क्रिया/gerundial)
TypeIndeclinable
Root√kṛ (धातु)
FormAbsolutive (क्त्वान्त), gerund; ‘having made/done’
bīja-avaśeṣāmwith (only) seed remaining
bīja-avaśeṣām:
Karma (कर्म/object complement)
TypeAdjective
Rootbīja (प्रातिपदिक) + avaśeṣa (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष ‘bījānām avaśeṣā’ = ‘with seed remaining’
tubut/then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adversative/contrast particle (विरोध/अन्वय)
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
krūreṇacruel
krūreṇa:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
FormNeuter/Masculine (नपुंसक/पुं) Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); agrees with karmaṇā
karmaṇāby deed/action
karmaṇā:
Karana (करण/means)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)