Shloka 4
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
ऋषय ऊचुः विष्णुः किमर्थं संभूतः स्मृताः संभूतयः कति / भविष्याः कति चान्ये च प्रादुर्भावा महात्मनः
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ viṣṇuḥ kimarthaṃ saṃbhūtaḥ smṛtāḥ saṃbhūtayaḥ kati / bhaviṣyāḥ kati cānye ca prādurbhāvā mahātmanaḥ
Translation
رِشیوں نے کہا—وشنو کس غرض سے ظہور پذیر ہوئے؟ جو ظہور (اوتار) سمریتیوں میں مذکور ہیں وہ کتنے ہیں؟ آئندہ کتنے ہوں گے اور اس مہاتما کے دیگر پرادُربھاو کون کون سے ہیں؟
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किमर्थम्for what reason/why
किमर्थम्:
Hetu (हेतु/cause-purpose)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय; तत्पुरुष (कस्य अर्थः) → ‘for what purpose/why’
संभूतःhas come into being
संभूतः:
Kriya (क्रिया/verb-predicate)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु) → संभूत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has arisen/been born’ (predicate)
स्मृताःare remembered/mentioned
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/verb-predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are said’ (predicate)
संभूतयःmanifestations/origins
संभूतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसम् + भू (धातु) → संभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कतिhow many
कति:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकति (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक संख्याविशेषण, प्रथमा, बहुवचनार्थ (how many)
भविष्याःfuture (manifestations)
भविष्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘future ones’ (those yet to be)
कतिhow many
कति:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकति (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक संख्याविशेषण, प्रथमा, बहुवचनार्थ
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
प्रादुर्भावाःappearances/manifestations
प्रादुर्भावाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रादुस् + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अव्ययीभाव (प्रादुस्-पूर्वकः भावः)
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessive)
TypeNoun
Rootमहत् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; कर्मधारय (महान् आत्मा यस्य)