Shloka 12
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
मानुष्ये स कथं बुद्धिं चक्रे चक्रभृतां वरः / गोपायन यः कुरुते जगतः सर्वकालिकम्
Transliteration
mānuṣye sa kathaṃ buddhiṃ cakre cakrabhṛtāṃ varaḥ / gopāyana yaḥ kurute jagataḥ sarvakālikam
Translation
انسانی روپ میں چکر دھاریوں کے سردار پر بھو نے کیسی حکمت اختیار کی، جو جگت کی ہر زمانے میں حفاظت کرتا ہے؟
Word by Word
mānuṣyein human (state/world)
mānuṣye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmānuṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of sphere)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रश्न-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
buddhimintention/plan
buddhim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
cakremade/formed
cakre:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद-रूप (irregular perfect form)
cakrabhṛtāmof the discus-bearers
cakrabhṛtām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootcakra + bhṛt (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधार)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): चक्रं बिभ्रति इति; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन
varaḥthe best
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेष्य (apposition to saḥ)
gopāyanamprotection/guardianship
gopāyanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgopāyana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of kurute)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
kurutedoes/undertakes
kurute:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
jagataḥof the world
jagataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
sarvakālikamfor all times, perpetual
sarvakālikam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + kālika (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative): सर्वेषु कालेषु भवम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifies gopāyanam)