Shloka 61
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
अक्रूरस्तु तदा रत्नमादाय स नरर्षभः / समयं कारयाञ्चक्रे बोध्यो नान्यस्य चेत्युत
Transliteration
akrūrastu tadā ratnamādāya sa nararṣabhaḥ / samayaṃ kārayāñcakre bodhyo nānyasya cetyuta
Translation
تب نر-شریشٹھ اَکرور نے وہ رتن لے کر یہ شرط ٹھہرائی کہ یہ بات کسی اور کو معلوم نہ ہو۔
Word by Word
अक्रूरःAkrūra
अक्रूरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
रत्नम्the jewel
रत्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (पूर्वकाल/preceding action)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु) उपसर्गः आ-
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having taken’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नर-ऋषभःbull among men, best of men
नर-ऋषभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नराणाम् ऋषभः = best of men)
समयम्an agreement, condition
समयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कारयाञ्चक्रेarranged, made (a pact)
कारयाञ्चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) णिच् (causative) कारय- + कृ (धातु) लिट् ‘चक्रे’
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम् (चक्रे); णिजन्त-प्रयोगः ‘कारयामास’ अर्थे; ‘caused to be made/arranged’
बोध्यःto be informed
बोध्यः:
Karya (कार्य/obligation)
TypeAdjective
Rootबुध् (धातु)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be informed/known’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अन्यस्यof another (person)
अन्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative particle)
उतalso
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle; often ‘also/and further’)