Shloka 154
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
उत्कृष्टबलसत्त्वा ये तेषां वैखेचराः स्मृताः / लक्षमात्रेण चाकाशं स्वल्पात्स्वल्पं चरन्ति वै
Transliteration
utkṛṣṭabalasattvā ye teṣāṃ vaikhecarāḥ smṛtāḥ / lakṣamātreṇa cākāśaṃ svalpātsvalpaṃ caranti vai
Translation
جن میں قوت اور سَتْوَہ برتر ہو، وہ ‘وَیخےچَر’ کہلاتے ہیں۔ وہ آکاش میں لاکھ کی حد تک، تھوڑا تھوڑا کر کے گردش کرتے ہیں۔
Word by Word
utkṛṣṭa-bala-sattvāḥhaving excellent strength and vitality
utkṛṣṭa-bala-sattvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Rootutkṛṣṭa (कृदन्त; √kṛṣ धातु, क्त) + bala (प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (उत्कृष्टं बलं च सत्त्वं च येषाम्)
yewho
ye:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
khe-carāḥsky-roamers
khe-carāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkha (प्रातिपदिक) + cara (कृदन्त; √car धातु, अच्/ण्वुल्-प्रत्ययार्थक प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (खे चरन्ति = sky-goers)
smṛtāḥare called/are known
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (are called)
lakṣa-mātreṇaby (a distance of) a lakh (yojanas etc.)
lakṣa-mātreṇa:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (लक्षस्य मात्रया = by a measure of a lakh)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
ākāśamthe sky/space
ākāśam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
svalpātfrom a little
svalpāt:
Apādāna (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootsvalpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (from a little)
svalpamto a little (little by little)
svalpam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/adverbial)
TypeNoun
Rootsvalpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (to a little / little by little)
carantithey move/roam
caranti:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis