Shloka 153
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
भूमिराक्षसका ह्येते मन्दाः परुपविक्रमाः / चरन्त्यदृष्टपूर्वास्तु नानाकारा ह्यनेकशः
Transliteration
bhūmirākṣasakā hyete mandāḥ parupavikramāḥ / carantyadṛṣṭapūrvāstu nānākārā hyanekaśaḥ
Translation
یہ زمین کے راکشس کہلاتے ہیں؛ عقل میں کند مگر قوتِ بازو میں سخت۔ یہ پہلے کبھی نہ دیکھے گئے، گوناگوں صورتوں میں، بہت سے طریقوں سے پھرتے ہیں۔
Word by Word
bhūmi-rākṣasakāḥearth-demons (terrestrial rākṣasas)
bhūmi-rākṣasakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + rākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः राक्षसकाः = earth-demons)
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/causal nuance
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
mandāḥdull/weak
mandāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Rootmanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying ete/bhūmirākṣasakāḥ)
paru-pa-vikramāḥof little valor
paru-pa-vikramāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Rootparu (प्रातिपदिक) + pa (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (परु/अल्पः + विक्रमः = of small prowess)
carantithey roam
caranti:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
adṛṣṭa-pūrvāḥnever seen before
adṛṣṭa-pūrvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Roota-dṛṣṭa (कृदन्त; √dṛś धातु, क्त) + pūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः (पूर्वं न दृष्टाः = never seen before)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), contrast/emphasis
nānā-ākārāḥof various forms
nānā-ākārāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/attribute)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + ākāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (नानाविधाः आकाराः यस्य)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
anekaśaḥin many ways/variously
anekaśaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootanekaśas (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)