Shloka 38
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
तथोक्तस्तु महादेवः सर्वांल्लोकान्निरीक्ष्य ह / वासार्थं रोचयामास पृथिव्यां तु द्विजोत्तमाः
Transliteration
tathoktastu mahādevaḥ sarvāṃllokānnirīkṣya ha / vāsārthaṃ rocayāmāsa pṛthivyāṃ tu dvijottamāḥ
Translation
یوں کہے جانے پر مہادیو نے تمام لوکوں کو دیکھ کر، اے برتر دِوِجوں، زمین پر قیام کے لیے ایک مقام پسند فرمایا۔
Word by Word
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
उक्तःhaving been addressed/said
उक्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) → ukta (कृदन्त)
Formकृदन्तः—भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifies महादेवः
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle/conjunction)
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक) = महा + देव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् देवः)
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; qualifies लोकान्
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
निरīkṣ्यhaving observed
निरīkṣ्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootnir-īkṣ (धातु)
Formकृदन्तः—क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having looked at/after observing’
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
वासार्थम्for the purpose of dwelling
वासार्थम्:
Hetu/Purpose (हेतु/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवास + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वासस्य अर्थः)
रोचयामासapproved/decided upon
रोचयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootruc (धातु) (णिच् causative)
Formलिट् (perfect/periphrastic), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘caused to be pleasing/approved’
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (locative)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन/implicit vocative sense)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः)