Shloka 47
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
तदाब्रवीद्द्विजश्रेष्ठः स्वां भार्यां वरवर्णिनीम् / मात्रासि वञ्चिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना
Transliteration
tadābravīddvijaśreṣṭhaḥ svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm / mātrāsi vañcitā bhadre caruvyatyāsahetunā
Translation
تب اس برہمنِ برتر نے اپنی خوش رنگ بیوی سے کہا—اے بھدرے! چرو کے بدل جانے کے سبب تم اپنی ماں کے ہاتھوں دھوکا کھا گئی ہو۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
द्विज-श्रेष्ठःthe best of Brahmins
द्विज-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
भार्याम्wife
भार्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
वर-वर्णिनीम्of excellent complexion
वर-वर्णिनीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
मात्राby (your) mother
मात्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
वञ्चिताdeceived
वञ्चिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवञ्चित (प्रातिपदिक; कृदन्त from वञ्च् धातु)
Formकृदन्त-विशेषण (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
भद्रेO good lady
भद्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), सम्बोधन (vocative), एकवचन (singular)
चरु-व्यत्यास-हेतुनाdue to the interchange of the oblations (caru)
चरु-व्यत्यास-हेतुना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक) + व्यत्यास (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)