Shloka 33
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
कुशिकस्तु तपस्तेपे पुत्रार्थी राजसत्तमः / पूर्णे वर्षसहस्रे वै शतक्रतुरपश्यत
Transliteration
kuśikastu tapastepe putrārthī rājasattamaḥ / pūrṇe varṣasahasre vai śatakraturapaśyata
Translation
راجوں میں برتر کُشِک نے بیٹے کی خواہش سے تپسیا کی۔ ہزار برس پورے ہونے پر اس نے شتکرتو (اِندر) کا دیدار کیا۔
Word by Word
कुशिकःKuśika
कुशिकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/particle
तपःausterity
तपः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तेपेperformed (austerity)
तेपे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुत्रार्थीdesiring a son
पुत्रार्थी:
विशेषण (Adjectival to कुशिकः)
TypeAdjective
Rootपुत्र + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (पुत्रस्य अर्थी = desiring a son)
राजसत्तमःbest of kings
राजसत्तमः:
विशेषण (Adjectival to कुशिकः)
TypeAdjective
Rootराजन् + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष/कर्मधारय-भाव (राज्ञां सत्तमः = best among kings)
पूर्णेwhen completed/at the completion
पूर्णे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; used with time-expression
वर्षसहस्रेin a thousand years
वर्षसहस्रे:
अधिकरण (Locative of time)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वर्षाणां सहस्रे = in a thousand years)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/Emphatic particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)
शतक्रतुःŚatakratu (Indra)
शतक्रतुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशत + क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (शतं क्रतवो यस्य = Indra)
अपश्यतsaw
अपश्यत:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद