Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Somavaṃśa-prasavaḥ

Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode

सत्यवाग्धर्मबुद्धिश्च कान्तः संवृत्तमैथुनः / अतीव त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमो ऽभवत्

satyavāgdharmabuddhiśca kāntaḥ saṃvṛttamaithunaḥ / atīva triṣu lokeṣu rūpeṇāpratimo 'bhavat

وہ سچ بولنے والا، دین کی سمجھ رکھنے والا، دلکش اور ضبطِ نفس والا (مَیْتھُن سے کنارہ کش) تھا۔ صورت میں وہ تینوں لوکوں میں بے مثال تھا۔

satya-vāktruth-speaking
satya-vāk:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya + vāc (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (whose speech is true)
dharma-buddhiḥof righteous understanding
dharma-buddhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma + buddhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (whose mind is righteous)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
kāntaḥhandsome, beloved
kāntaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
saṃvṛtta-maithunaḥhaving entered into union (with a consort)
saṃvṛtta-maithunaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃvṛtta (√vṛt, क्त; कृदन्त) + maithuna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose sexual union/consortship had occurred; i.e., having a mate/engaged in union)
atīvaexceedingly
atīva:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: exceedingly)
triṣuin the three
triṣu:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण
lokeṣuworlds
lokeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण
rūpeṇaby (his) form/beauty
rūpeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by/with beauty/form)
apratimaḥincomparable
apratimaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota + pratima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (incomparable)
abhavatwas/became
abhavat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद