Shloka 8
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः / ततः सहाभिः शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्
Transliteration
yadā na dhāraṇe śaktāstasya garbhasya tāḥ striyaḥ / tataḥ sahābhiḥ śītāṃśurnipapāta vasuṃdharām
Translation
جب وہ عورتیں اُس گربھ کو دھارنے کی طاقت نہ رکھ سکیں، تب شیتانشو (چاند) اُن کے ساتھ ہی وسندھرا (زمین) پر آ گرا۔
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (when)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
धारणेin bearing/holding
धारणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
शक्ताःable
शक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शक् (धातु) + क्त)
Formभूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-बहुवचन रूपम् ‘शक्ताः’ (epic usage; standard: शक्ताः/शक्ताः), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् ‘स्त्रियः/ताः’
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
गर्भस्यof the embryo
गर्भस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
ताःthose
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ततःthereupon
ततः:
Hetu/Kala (हेतु/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formहेतौ/अनन्तरार्थे अव्यय (thereupon/then; from that)
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहकारक-अव्यय (with)
आभिःwith these (women)
आभिः:
Sahakarana (सह-करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
शीतांशुःthe moon
शीतांशुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + अंशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निपपातfell down
निपपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वसुंधराम्the earth
वसुंधराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन