Shloka 95
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
पित्रा तु तं तदा राष्ट्रात्परित्यक्तं स्वमात्मजम् / न वारयामास मुनिर्वसिष्ठः कारणेन वै
Transliteration
pitrā tu taṃ tadā rāṣṭrātparityaktaṃ svamātmajam / na vārayāmāsa munirvasiṣṭhaḥ kāraṇena vai
Translation
جب باپ نے اپنے بیٹے کو ریاست سے نکال کر ترک کر دیا، تو بھی کسی سبب کے باعث مُنی وِسِشٹھ نے اسے روکا نہیں۔
Word by Word
पित्राby the father
पित्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तुhowever
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोधार्थक (but/indeed)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
राष्ट्रात्from the kingdom
राष्ट्रात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
परित्यक्तम्abandoned
परित्यक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) उपसर्ग: परि-
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्वम् आत्मजम्’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वम्his own
स्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आत्मीयार्थक (own)
आत्मजम्son
आत्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक: आत्मन् + ज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: आत्मनः जातः (son)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
वारयामासrestrained/prevented
वारयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) (वारयति-प्रयोग)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘वारयति’ (to restrain) used in perfect periphrasis
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)
कारणेनfor a reason/with reason
कारणेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)