Shloka 183
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
त्रयो ऽभिसंहिता लोका बुद्ध्या सत्येन चैव हि / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
Transliteration
trayo 'bhisaṃhitā lokā buddhyā satyena caiva hi / dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata
Translation
عقل اور سچائی کے زور سے اس نے تینوں لوکوں کو یکجا (مسخر) کیا؛ اس کا بیٹا دیرغ باہو ہوا، اور اسی سے رَگھو پیدا ہوا۔
Word by Word
त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
अभिसंहिताःbrought together, united
अभिसंहिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-धा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
लोकाःworlds
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सत्येनby truth
सत्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; causal/emphatic)
दीर्घबाहुःDīrghabāhu (name; long-armed)
दीर्घबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीर्घ-बाहु (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दीर्घौ बाहू यस्य/नाम)
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
रघुःRaghu (name)
रघुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्from him
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; सर्वनाम
अजायतwas born
अजायत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन