Shloka 149
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
विभुः पुत्रं समुद्रं च स्वर्गे वासं तथाक्षयम् / तं समुद्रो ऽश्वमादाय ववन्दे सरितांपतिः
Transliteration
vibhuḥ putraṃ samudraṃ ca svarge vāsaṃ tathākṣayam / taṃ samudro 'śvamādāya vavande saritāṃpatiḥ
Translation
ایک طاقتور بیٹا، سمندر (بیٹے کے طور پر) اور جنت میں دائمی قیام۔ دریاؤں کے مالک (سمندر) نے گھوڑا لے کر ان کی تعظیم کی۔
Word by Word
विभुःthe Lord, the mighty one
विभुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
कर्म (Karma/Object; boon item)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
कर्म (Karma/Object; boon item)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)
वासम्dwelling, residence
वासम्:
कर्म (Karma/Object; boon item)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
तथाalso
तथा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (also/likewise)
अक्षयम्imperishable, everlasting
अक्षयम्:
विशेषण (Adjectival to vāsaṃ)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); वासम् इति विशेषण (qualifying vāsaṃ)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अश्वम्horse
अश्वम्:
कर्म (Karma/Object of ādāya)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
आदायhaving taken
आदाय:
क्रियाविशेषण (Adverbial to vavande)
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वक्रिया (prior action)
ववन्देpaid homage, bowed
ववन्दे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√वन्द् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
सरिताम्पतिःlord of rivers (ocean)
सरिताम्पतिः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to samudraḥ)
TypeNoun
Rootसरिताम् + पति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)