Shloka 6
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
सृष्टो वर्मः प्रसंचारी तृतीयमवरोहणम् / आरोहणं चतुर्थं तु वर्णं वर्मविदो विदुः
Transliteration
sṛṣṭo varmaḥ prasaṃcārī tṛtīyamavarohaṇam / ārohaṇaṃ caturthaṃ tu varṇaṃ varmavido viduḥ
Translation
‘سِرِشٹ’ اور ‘پرسنچاری’—یہ ورم کے بھید ہیں؛ تیسرا ‘اَورَوْہَن’ اور چوتھا ‘آرَوْہَن’—یوں ورم کے جاننے والے اسے ورن کے طور پر جانتے ہیں۔
Word by Word
sṛṣṭaḥcreated/produced
sṛṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsṛj (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
varmaḥarmor/covering (varman)
varmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (varman), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
prasaṃcārīmoving about / pervading
prasaṃcārī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-saṃ-car (धातु) + in (प्रातिपदिक/कृत्)
Formइन्-प्रत्ययान्त (agentive/possessive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tṛtīyamthe third
tṛtīyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
avarohaṇamdescent / descending
avarohaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootavarohaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ārohaṇamascent / ascending
ārohaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootārohaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caturthamthe fourth
caturtham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
varṇamclass/type (varṇa)
varṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
varmavidaḥknowers of varman
varmavidaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarman (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): ‘varma-vida’ = ‘varmaṇaḥ vid’ (knower of varman); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
viduḥknow/declare
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन