Shloka 43
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
अनेकसमवायस्तु पातका हरिणा स्मृताः / तिसृणां चैव वृत्तीनां वृत्तौ वृत्ते च दक्षिणः
Transliteration
anekasamavāyastu pātakā hariṇā smṛtāḥ / tisṛṇāṃ caiva vṛttīnāṃ vṛttau vṛtte ca dakṣiṇaḥ
Translation
بہت سے سمَوایوں کو ہری نے پاتک (عیب) کہا ہے۔ اور تین ورتّیوں کے باب میں—ورتّی میں اور ورتّی کے اندر—دَکشن (دکشنا/جنوبی پہلو) کی نشاندہی ہے۔
Word by Word
aneka-samavāyaḥa multiple combination
aneka-samavāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaneka (प्रातिपदिक) + samavāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय ‘many-fold combination’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात ‘indeed/but’
pātakāḥsins/offences
pātakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpātaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
hariṇāby Hari
hariṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
smṛtāḥare declared/remembered
smṛtāḥ:
Kriya (क्रिया/कर्मणि)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) → smṛta (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि भाव ‘are said/remembered’
tisṛṇāmof three
tisṛṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Roottri (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of three’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय ‘and’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण ‘indeed’
vṛttīnāmof the modes/occupations
vṛttīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
vṛttauin the mode/occupation
vṛttau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛtti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
vṛttein the conduct/occurrence
vṛtte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛtta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the conduct/occurrence’ (reading-dependent)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय ‘and’
dakṣiṇaḥthe dakṣiṇa/right/southern (one)
dakṣiṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘right/southern/dakṣiṇa (fee)’ (context-dependent)