Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 30
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
अनुषङ्गमयो दृष्टं स्वसारं वस्वरातर / विपर्ययः संवर्त्तो च सप्तस्वरपदक्रमम्
Transliteration
anuṣaṅgamayo dṛṣṭaṃ svasāraṃ vasvarātara / viparyayaḥ saṃvartto ca saptasvarapadakramam
Translation
انوشنگ سے پیدا ہونے والا یہ ترتیب دیکھی گئی—سروں کے گروہوں کے درمیان فرق کے ساتھ؛ الٹ پھیر اور سنورت بھی سات سروں کے قدم بہ قدم نظام میں ہوتا ہے۔
Word by Word
अनुषङ्गमयःconsisting of connection/continuity
अनुषङ्गमयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअनुषङ्गमय (प्रातिपदिक) < अनुषङ्ग + मय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjectival)
दृष्टम्seen/observed
दृष्टम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोग-सूचक
स्वसारम्(one’s) sister
स्वसारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (स्वसृ-शब्दः), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वस्वरातरO Vasvarātara (proper name)
वस्वरातर:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootवस्वरातर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (सम्बोधन-रूप)
विपर्ययःreversal/inversion
विपर्ययः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
संवर्तःturning/rolling back; transformation
संवर्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंवर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सप्तस्वरपदक्रमम्the sequence/order of the seven notes’ steps
सप्तस्वरपदक्रमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसप्त-स्वर-पद-क्रम (प्रातिपदिक); सप्त + स्वर + पद + क्रम
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समास (determinative)