Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्

Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics

अलङ्कारास्तु वक्तव्याः स्वैः स्वैर्वर्णैः प्रहेतवः / संस्था नयोगैश्च तथा सदा नाढ्याद्यवेक्षया

alaṅkārāstu vaktavyāḥ svaiḥ svairvarṇaiḥ prahetavaḥ / saṃsthā nayogaiśca tathā sadā nāḍhyādyavekṣayā

علَنکاروں کا بیان اُن کے اپنے اپنے حروف کے ساتھ، اسباب سمیت کرنا چاہیے؛ اور سنہِتا کے نیوگ کے مطابق، ہمیشہ ناڑی وغیرہ کا لحاظ رکھتے ہوئے۔

alaṅkārāḥornaments; figures
alaṅkārāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootalaṅkāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tuhowever; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), contrast/emphasis
vaktavyāḥto be stated; should be described
vaktavyāḥ:
Vidheyaviṣeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootvaktavya (कृदन्त; √vac/वच् ḍātu, तव्य)
FormGerundive (तव्यत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन) agreeing with alaṅkārāḥ
svaiḥby their own
svaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
svaiḥeach by its own
svaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन) (reduplicated distributively: 'each by its own')
varṇaiḥby syllables/notes (varṇas)
varṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
pra-hetavaḥhaving proper causes; well-motivated
pra-hetavaḥ:
Vidheyaviṣeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootprahetu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन) (predicate/qualifier of alaṅkārāḥ)
saṃsthāḥconfigurations; arrangements
saṃsthāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃsthā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन) (understood with alaṅkārāḥ: 'as configurations')
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
yogaiḥby combinations; connections
yogaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
tathāthus; likewise
tathā:
Kriyāviṣeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (क्रियाविशेषण)
sadāalways
sadā:
Kriyāviṣeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (कालवाचक)
nāḍhya-ādi-avekṣayāby consideration of (things) beginning with nāḍhya
nāḍhya-ādi-avekṣayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnāḍhya + ādi + avekṣā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)