Shloka 12
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
स्वेत स्वे कातरे जातकलामग्नितरैषितः / तस्मिंश्चैव स्वरे वृद्धिर्निष्टप्ते तद्विचक्षणः
Transliteration
sveta sve kātare jātakalāmagnitaraiṣitaḥ / tasmiṃścaiva svare vṛddhirniṣṭapte tadvicakṣaṇaḥ
Translation
شویت اپنے ہی کاتَر حال میں پیدا ہوئی کلا کو آگ کے ذریعے اور زیادہ ابھارتا ہے۔ اسی سُر میں، جب وہ تپ جائے، بڑھوتری ہوتی ہے—یہ بات اہلِ بصیرت جانتے ہیں۔
Word by Word
श्वेतO white one / Śveta (name)
श्वेत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन (1st/Voc), एकवचन; Nom/Voc Singular Masculine (context unclear)
स्वेin/at one’s own
स्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘in one’s own’
कातरेin the timid/weak (state)
कातरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकातर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular (or Vocative/dual depending on context)
जातकलाthe arisen kalā
जातकला:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजात (कृदन्त; √जन् धातु, क्त) + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative Singular Feminine; ‘a kalā that has arisen’
अग्नि-तर-एषितःimpelled by the more fiery (factor)
अग्नि-तर-एषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + तर (प्रातिपदिक) + एषित (कृदन्त; √इष् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; past participle (क्त) used adjectivally; ‘impelled/desired by (something) more fiery’ (text uncertain)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘in that’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; emphatic particle
स्वरेin the sound/tone
स्वरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular Masculine
वृद्धिःincrease/growth
वृद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative Singular Feminine
निष्टप्तेwhen heated/being heated
निष्टप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिष्टप्त (कृदन्त; √तप् धातु, नि+क्त)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative Singular; ‘when/where heated’
तद्-विचक्षणःskilled in that/discerning
तद्-विचक्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + विचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘skilled in that’