Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 4
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
ब्रह्मणा तु मनुः पूर्वं चोदितस्तु प्रबोधितम् / यष्टुं प्रजक्रमे कामं हयमेधेन भूपतिः
Transliteration
brahmaṇā tu manuḥ pūrvaṃ coditastu prabodhitam / yaṣṭuṃ prajakrame kāmaṃ hayamedhena bhūpatiḥ
Translation
برہما کے پہلے سے ابھارے اور بیدار کیے ہوئے منو—وہ بھوپتی—اپنی خواہش کے مطابق اشومیدھ یَجْن کرنے کو آگے بڑھا۔
Word by Word
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय-निपात (particle: but/indeed)
manuḥManu
manuḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
pūrvamformerly/first
pūrvam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpūrvam (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
coditaḥurged
coditaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcodita (कृदन्त; √cud/चोद् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि (passive) ‘urged’
tuand/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; particle
prabodhitamwas instructed/awakened
prabodhitam:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeAdjective
Rootprabodhita (कृदन्त; √budh (बुध् धातु) + णिच् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘made to understand/awakened’ (predicative)
yaṣṭumto perform a sacrifice
yaṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन/infinitive purpose)
TypeVerb
Root√yaj (यज् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to sacrifice’
prajakrameundertook
prajakrame:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kram (क्रम् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘set about/undertook’
kāmamthe desired aim
kāmam:
Karma (कर्म/goal)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of purpose/aim)
hayamedhenaby the Aśvamedha (horse-sacrifice)
hayamedhena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothayamedha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (haya + medha)
bhūpatiḥthe king
bhūpatiḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootbhūpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (bhūḥ + patiḥ)