Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 24
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
उमया रममाणं तं विलोक्य पिहितेस्थले / प्रतिजग्मुस्ततः सर्वे व्रीडिताभूच्छिवाप्यथ
Transliteration
umayā ramamāṇaṃ taṃ vilokya pihitesthale / pratijagmustataḥ sarve vrīḍitābhūcchivāpyatha
Translation
اُما کے ساتھ کھیلتے ہوئے شِو کو اس پوشیدہ جگہ میں دیکھ کر وہ سب واپس لوٹ گئے؛ تب شِو بھی شرمندہ ہوا۔
Word by Word
उमयाwith Umā
उमया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/instrumental), एकवचन
रममाणम्sporting/delighting
रममाणम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootरम् (धातु) → रममाण (कृदन्त; शतृ/वर्तमानकाले)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/आत्मनेपदी-प्रायः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘sporting/delighting’ (object-qualifier)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
विलोक्यhaving looked/seen
विलोक्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि+लोक् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen’
पिहितेin the covered/closed
पिहिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपिहित (कृदन्त; कृ/धा-आधारित ‘to cover’ → पिहित) (प्रातिपदिकवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/locative), एकवचन; विशेषण ‘covered/closed’
स्थलेplace/spot
स्थले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/locative), एकवचन
प्रतिजग्मुःwent back/returned
प्रतिजग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति+गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
ततःfrom there/then
ततः:
Apadana (अपादान/ablatival)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘from there/then’
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनामसदृश
व्रीडिताभूत्became ashamed
व्रीडिताभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रीड् (धातु) → व्रीडित (कृदन्त; क्त) + भू (धातु)
Formसमासवत्-प्रयोगः: व्रीडिता (स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण) + अभूत् (भू धातोः लङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन); अर्थः ‘became ashamed’ (subject: शिवा)
शिवाŚivā (Pārvatī)
शिवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (also/even)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/particle (then/now)