Shloka 84
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
अभवत्सा सरिच्छ्रेष्ठा यमुना लोकपावनी / यस्तु ज्येष्ठो महातेजाः सर्गो यस्येति सांप्रतम्
Transliteration
abhavatsā saricchreṣṭhā yamunā lokapāvanī / yastu jyeṣṭho mahātejāḥ sargo yasyeti sāṃpratam
Translation
لوک کو پاک کرنے والی یمنا ندیوں میں سب سے برتر ہوئی۔ اور جو بڑا مہاتجسوی ہے، اس کی سَرگ کی بات اب کہی جاتی ہے۔
Word by Word
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सरित्-श्रेष्ठाbest of rivers
सरित्-श्रेष्ठा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): 'नद्याः श्रेष्ठा'
यमुनाYamunā
यमुना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोकपावनीpurifier of the worlds
लोकपावनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + पावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'लोकानां पावनी'
यःwho (he)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
तुbut/and
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
ज्येष्ठःeldest
ज्येष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: 'महत् तेजः यस्य सः' (as adjective in nominative)
सर्गःSarga (a proper name/creation)
सर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha/Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
साम्प्रतम्at present/now
साम्प्रतम्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)