Shloka 69
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
रूपं निवर्त्तयेयं ते ह्याद्यं श्रेष्ठमरिन्दम / रूपं विवस्वतस्त्वासीत्तिर्यगूर्द्ध्वमधस्तथा
Transliteration
rūpaṃ nivarttayeyaṃ te hyādyaṃ śreṣṭhamarindama / rūpaṃ vivasvatastvāsīttiryagūrddhvamadhastathā
Translation
اے ارِندم! میں تمہارا یہ موجودہ بہترین روپ واپس کر دوں گا؛ کیونکہ تمہارا روپ ویوسوان کا تھا جو افقی، اوپر اور نیچے ہر سمت پھیلا ہوا تھا۔
Word by Word
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
निवर्तयेयम्I should restore/bring back
निवर्तयेयम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वृत्/√वर्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; causative sense ‘to cause to return/restore’ (निवर्तयति)
तेfor you / of you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna or Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन (genitive) वा चतुर्थी (4th) एकवचन (dative) — सन्दर्भे ‘for you/of you’
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle: ‘indeed/for’)
आद्यम्original, first
आद्यम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘रूपम्’)
श्रेष्ठम्best, excellent
श्रेष्ठम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘रूपम्’)
अरिन्दमO subduer of enemies
अरिन्दम:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अरिं दमयति इति)
रूपम्the form
रूपम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
तुbut
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तिर्यक्horizontally
तिर्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (directional adverb: ‘horizontally’)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (directional adverb: ‘upwards’)
अधःbelow, downwards
अधः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (directional adverb: ‘downwards/below’)
तथाthus, likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयवाचक (adverb: ‘thus/also’)