Shloka 55
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
मनुना सह धर्मात्मा पितुः सर्वं न्यवेदयत् / भृशं शापभयोद्विग्नः संज्ञावाक्यैर्विनिर्जितः
Transliteration
manunā saha dharmātmā pituḥ sarvaṃ nyavedayat / bhṛśaṃ śāpabhayodvignaḥ saṃjñāvākyairvinirjitaḥ
Translation
دھرماتما یم نے منو کے ساتھ جا کر باپ کو ساری بات عرض کی؛ شاپ کے خوف سے بہت مضطرب تھا، سنجنا کے کلمات نے اسے تسکین دی۔
Word by Word
मनुनाwith Manu
मनुना:
Sahartha (सहार्थ/सहयोग)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/साकं-योगे करण), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगार्थक-अव्यय (with)
धर्मात्माthe righteous-souled one
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः (धर्मः आत्मा यस्य = righteous-souled)
पितुःto his father / of the father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-सदृश-विशेषण, ‘everything’
न्यवेदयत्informed, reported
न्यवेदयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative/denominative sense: ‘reported/informed’
भृशम्greatly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier)
शापभयोद्विग्नःagitated by fear of the curse
शापभयोद्विग्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशाप-भय-उद्विग्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शापस्य भयेन उद्विग्नः); कृदन्त: उद्विग्न (क्त-प्रत्यय, √द्विज्/√द्विग् with उद्-)
संज्ञावाक्यैःby words of explanation/appeasement
संज्ञावाक्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसंज्ञा-वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषः (संज्ञायाः वाक्यानि / संज्ञा-रूपाणि वाक्यानि)
विनिर्जितःovercome, subdued
विनिर्जितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-नि-जी (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त: क्त-प्रत्यय (past passive participle)