Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 51
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
मनुस्तच्छाक्षमत्सर्वं यमस्तद्वै न चाक्षमत् / बहुशो जल्पमानस्तु सापत्न्यादतिदुःखितः
Transliteration
manustacchākṣamatsarvaṃ yamastadvai na cākṣamat / bahuśo jalpamānastu sāpatnyādatiduḥkhitaḥ
Translation
منو نے وہ سب کچھ برداشت کر لیا، مگر یم اسے برداشت نہ کر سکا۔ سوتیلے پن کے سبب سخت رنجیدہ ہو کر وہ بار بار بولتا رہا۔
Word by Word
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तत्that (situation/act)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अक्षमत्endured; tolerated
अक्षमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); समस्तार्थे (as 'everything')
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अक्षमत्tolerated
अक्षमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
बहुशःmany times; repeatedly
बहुशः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb of frequency)
जल्पमानःspeaking; complaining
जल्पमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजल्प् (धातु) + शानच् (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (शानच्), परस्मैपदी धातु; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सापत्न्यात्from/owing to rivalry of co-wives
सापत्न्यात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootसापत्न्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (Singular)
अतिदुःखितःextremely distressed
अतिदुःखितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-दुःखित (प्रातिपदिक; अति + दुःखित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); कर्मधारय: 'अत्यन्तं दुःखितः'