Shloka 49
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
श्रुतकर्मा तु विज्ञेयो ग्रहो वै यः शनैश्चरः / मनुरेवाभवत्सो ऽपि सावर्णिरिति चोच्यते
Transliteration
śrutakarmā tu vijñeyo graho vai yaḥ śanaiścaraḥ / manurevābhavatso 'pi sāvarṇiriti cocyate
Translation
‘شُرتَکَرما’ وہی سیّارہ ہے جسے شَنَیشْچَر کہتے ہیں۔ وہی منو بھی ہوا، اور ‘ساوَرْنی’ کے نام سے بھی پکارا جاتا ہے۔
Word by Word
श्रुतकर्माŚrutakarmā (a person named)
श्रुतकर्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुतकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); बहुव्रीहि: 'श्रुतं कर्म यस्य सः' (whose deeds are renowned)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे
विज्ञेयःis to be known/understood
विज्ञेयः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + वि + यत् (कृत्)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); कर्मणि/विधेयार्थ: 'to be known/recognized'
ग्रहःplanet; graha
ग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थक
यःwho/which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सम्बन्धक (relative pronoun)
शनैश्चरःŚanaiścara (Saturn)
शनैश्चरः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशनैः-चर (प्रातिपदिक; शनैः + चर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); अव्ययीभाव: 'शनैः चरति' (moves slowly)
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
एवindeed; only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारण (emphasis/only)
अभवत्became; was
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-शब्द (also/even)
सावर्णिःSāvarṇi
सावर्णिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसावर्णि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
इतिthus; as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
उच्यतेis called; is said
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); कर्मणि प्रयोग (passive)