Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ

Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

tato nirūpya sīmānaṃ darśayāno mahīpate / sruvaṃ jagrāha matimānkṣaptukāmo jalāśaye

پھر، اے مہيپتے، حد بندی طے کر کے دکھاتے ہوئے دانا رام نے جھیل کے کنارے پھینکنے کی خواہش سے سُرو (یَجّیہ کا چمچہ) اٹھا لیا۔

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence: ‘thereupon/then’
nirūpyahaving ascertained
nirūpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√rūp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having determined/ascertained’
sīmānamboundary/limit
sīmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsīmā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
darśayānaḥshowing/indicating
darśayānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) + causative (णिच्)
FormPresent active participle (वर्तमानकाले कर्तरि शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
mahīpateO king (lord of the earth)
mahīpate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahī-pati (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष): mahyāḥ patiḥ; Masculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
sruvamladle (sacrificial spoon)
sruvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsruva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
jagrāhatook/seized
jagrāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
matimānintelligent/wise
matimān:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; adjective qualifying the subject
kṣaptu-kāmaḥdesiring to throw/cast
kṣaptu-kāmaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣaptu (तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त from √kṣip/√kṣap per context) + kāma (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (उपपद-तत्पुरुष): kṣaptum icchan; Masculine, Nominative, Singular
jalāśayein the water-reservoir
jalāśaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala-āśaya (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (कर्मधारय/षष्ठी sense): ‘water-reservoir’; Masculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular