Shloka 52
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
अधिरोपितदिव्यास्त्रं प्रचकर्ष महाशरम् / धनुर्विकर्षमाणं तं स्फुरज्ज्वालाग्रसायकम्
Transliteration
adhiropitadivyāstraṃ pracakarṣa mahāśaram / dhanurvikarṣamāṇaṃ taṃ sphurajjvālāgrasāyakam
Translation
اس نے دیویہ استر سے آراستہ عظیم تیر کو کھینچا۔ کمان کھینچتے ہوئے شعلہ نوک والا تیر چمک اٹھا۔
Word by Word
अधिरोपित-दिव्य-अस्त्रम्the divine weapon that had been mounted/installed
अधिरोपित-दिव्य-अस्त्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअधिरोपित (प्रातिपदिक; √रुह्/रूप्? here √रुह् with अधि + caus?; kta ‘placed/installed’) + दिव्य (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; object of ‘प्रचकर्ष’
प्रचकर्षdrew/pulled forth
प्रचकर्ष:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular); with उपसर्ग प्र-
महा-शरम्the great arrow
महा-शरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + शर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; Masculine, Accusative (2nd), Singular; apposition/object with ‘अस्त्रम्’
धनुःthe bow
धनुः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular; object of ‘विकर्षमाणम्’ (drawing the bow)
विकर्षमाणम्drawing (pulling)
विकर्षमाणम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकृष् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present Active Participle/शतृ), Masculine, Accusative (2nd), Singular; agrees with ‘तम्’
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; demonstrative pronoun
स्फुरत्-ज्वाला-अग्र-सायकम्an arrow with a flashing flame-tip
स्फुरत्-ज्वाला-अग्र-सायकम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootस्फुरत् (कृदन्त; √स्फुर्, शतृ) + ज्वाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + सायक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; Masculine, Accusative (2nd), Singular; ‘arrow having a tip of flashing flame’; agrees with ‘महाशरम्/अस्त्रम्’