Shloka 38
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
पुनः पुनश्च रामेण समाहूतो ऽपि तोयराट् / न ददौ दर्शनं तस्मै प्रतिवाच्यं च नाभ्यधात्
Transliteration
punaḥ punaśca rāmeṇa samāhūto 'pi toyarāṭ / na dadau darśanaṃ tasmai prativācyaṃ ca nābhyadhāt
Translation
رام نے بار بار پکارا تب بھی آب کے راجا ورُن نے نہ تو اسے دیدار دیا اور نہ ہی کوئی جواب کہا۔
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (again)
पुनःagain
पुनः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय (again)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रामेणby Rama
रामेण:
Kartṛ (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental singular
समाहूतः(though) summoned
समाहूतः:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been called/summoned’
अपिeven though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि (even/also)
तोयराट्the king of waters (Varuṇa)
तोयराट्:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय + राज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; समास: तोयस्य राजा (षष्ठी-तत्पुरुष)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
ददौgave
ददौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
दर्शनम्appearance/vision
दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन; dative singular
प्रतिवाच्यम्a reply
प्रतिवाच्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रति + वाच्य (प्रातिपदिक; from √वच्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular; ‘a reply’ (gerundive/भावे)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (not)
अभ्यधात्spoke/uttered
अभ्यधात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada