Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”

अप्रधृष्य तमं लोके धातारमिव केवलम् / आत्मानमिव चात्मत्वे न्यक्कृताखिलमुद्धतम्

apradhṛṣya tamaṃ loke dhātāramiva kevalam / ātmānamiva cātmatve nyakkṛtākhilamuddhatam

وہ دنیا میں سب سے ناقابلِ مغلوب تھا، گویا تنہا دھاتا؛ آتمتَو میں آتما کی مانند، جس نے ہر طرح کی سرکشی کو پست کر دیا۔

अप्रधृष्यम्unassailable
अप्रधृष्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-प्र-धृष्य (कृदन्त; धृष् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; भूतकृदन्त (यत्-प्रत्यय), ‘अजय्यम्/अधर्षणीयम्’ अर्थे
तमम्darkness
तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन
धातारम्the creator/sustainer (Dhātṛ)
धातारम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
इवlike
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
केवलम्alone; solely
केवलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; विशेषण
आत्मानम्the self
आत्मानम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
इवlike
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आत्मत्वेin selfhood; in the state of being the self
आत्मत्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन
न्यक्कृत-अखिलम्having humbled all (others)
न्यक्कृत-अखिलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootन्यक् (उपसर्ग/अव्यय) + कृत (कृ धातु, कृदन्त) + अखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; ‘न्यक्कृत’ = क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; ‘अखिल’ विशेषण
उद्धतम्arrogant; exalted
उद्धतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउद्धत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; विशेषण