Shloka 21
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
न जातु शस्त्रग्रहणं करिष्यामीत्यहं पुरा / प्रतिश्रुत्य सतां मध्ये तपः कर्त्तुमिहानघाः
Transliteration
na jātu śastragrahaṇaṃ kariṣyāmītyahaṃ purā / pratiśrutya satāṃ madhye tapaḥ karttumihānaghāḥ
Translation
اے بےگناہو! میں نے پہلے ہی نیک لوگوں کے درمیان یہ عہد کیا تھا کہ میں کبھی ہتھیار نہ اٹھاؤں گا، اور یہاں تپسیا ہی کروں گا۔
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation
जातुever
जातु:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (ever/at any time)
शस्त्र-ग्रहणम्taking up weapons
शस्त्र-ग्रहणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक) + ग्रहण (प्रातिपदिक; from √ग्रह्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष: 'taking up of weapons'
करिष्यामिI will do
करिष्यामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (formerly)
प्रतिश्रुत्यhaving promised
प्रतिश्रुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√श्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having promised'
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसत् (कृदन्त; √अस्, present participle used as noun 'good people')
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), 'to do'
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (here)
अनघाःO sinless ones
अनघाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative function)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे/सम्बोधन-सदृश प्रयोग (addressing)