Shloka 3
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
पुत्रैस्तस्य नरेद्रस्य मृगयद्भिस्तुरङ्गमम् / योजनानां सहस्रं तु खात्वाष्टौ विनिपातिताः
Transliteration
putraistasya naredrasya mṛgayadbhisturaṅgamam / yojanānāṃ sahasraṃ tu khātvāṣṭau vinipātitāḥ
Translation
اس نریندر کے بیٹے گھوڑے کی تلاش میں ہزار یوجن تک زمین کھودتے گئے؛ ان میں سے آٹھ گر کر ہلاک ہو گئے۔
Word by Word
putraiḥby the sons
putraiḥ:
Karana (करण/agent-instrument)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/कर्तृसहायक (agentive instrumental)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
nara-indrasyaof the king (lord of men)
nara-indrasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnara + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध; ‘नराणाम् इन्द्रः’
mṛgayadbhiḥwhile hunting/seeking
mṛgayadbhiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√mṛg (मृग् धातु) (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of putraiḥ)
turaṅgamamthe horse
turaṅgamam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootturaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
yojanānāmof yojanas
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध/measure)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; परिमाण-सम्बन्ध (genitive of measure)
sahasrama thousand
sahasram:
Karma (कर्म/extent)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक कर्म (extent as object)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
khātvāhaving dug
khātvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√khan (खन् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having dug)
aṣṭaueight (persons)
aṣṭau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (संख्यावाचक); कर्ता
vinipātitāḥwere cast down/fell
vinipātitāḥ:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeAdjective
Rootvi-ni-√pat (पत् धातु) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate)