Shloka 8
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
नारद उवाच हयसंचारणार्थाय संप्रयातास्तवात्मजाः / ब्रह्मदण्डहताः सर्वे विनष्टा नृपसत्तम
Transliteration
nārada uvāca hayasaṃcāraṇārthāya saṃprayātāstavātmajāḥ / brahmadaṇḍahatāḥ sarve vinaṣṭā nṛpasattama
Translation
نارَد نے کہا—اے نریپ شریشٹھ! گھوڑے کی تلاش کے لیے گئے تمہارے بیٹے سب برہمدنڈ سے مارے جا کر ہلاک ہو گئے ہیں۔
Word by Word
नारदःNarada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (उवाच-कर्ता)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हयसंचारणार्थायfor the purpose of the horse’s roaming/search
हयसंचारणार्थाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roothaya + saṃcāraṇa + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: हय (horse) + संचरण (search/roaming) + अर्थ (purpose); चतुर्थी एकवचन (dative of purpose)
संप्रयाताःdeparted, set out
संप्रयाताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-pra-√yā (धातु) + saṃprayāta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त, भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी एकवचन
आत्मजाःsons
आत्मजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātma + ja (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: आत्मनः जाताः 'born of oneself' = sons; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
ब्रह्मदण्डहताःstruck down by Brahma’s staff/punishment
ब्रह्मदण्डहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbrahma + daṇḍa + hata (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: ब्रह्म (Brahmin/divine) + दण्ड (staff/punishment) + हत (struck/slain); पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; आत्मजाः-विशेषण
विनष्टाःdestroyed, perished
विनष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvi-√naś (धातु) + vinaṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त, भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; predicate adjective (they are destroyed)
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa + sattama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: नृप (king) + सत्तम (best); पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन (vocative)