Shloka 55
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
सगरं स समासाद्य तं प्रणम्य यथाक्रमम् / न्यवेदयच्च वृत्तान्तं मुनेस्तेषां तथान्मनः
Transliteration
sagaraṃ sa samāsādya taṃ praṇamya yathākramam / nyavedayacca vṛttāntaṃ munesteṣāṃ tathānmanaḥ
Translation
وہ سَگَر کے پاس پہنچا، ترتیب کے مطابق اسے سلامِ تعظیم کیا، اور مُنی کا اور اُن سب کا حال، نیز اُن کے دلوں کی کیفیت عرض کی۔
Word by Word
सगरम्Sagara
सगरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-सद् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
यथा-क्रमम्in due order
यथा-क्रमम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (indeclinable adverbial compound)
न्यवेदयत्informed; reported
न्यवेदयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
वृत्तान्तम्the account; events
वृत्तान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुनेःof the sage
मुनेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तथाthus; likewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)
मनःthe mind; intention
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन